Anadolu’da, var sayalım ki Şarkışla’da; hemen herkesin evinde, samanlığında, mutfağında duvarda bir çiviye asılı aletler, araç ve gereçler vardı. Bunların arasında tahıl, saman, kum gibi nesneleri irisinden ayırmak için, kalbur, kullanılırdı.
Gözer de benzer işlerde kullanılırdı. Ayrılığı boyutları ve gözenekleriydi. Elek, daha küçük, tel, bez, ipek veya plastik örgüden oluşan; malzemeleri parçacık boyutuna göre ayırmaya, çözmeye, süzmeye yarardı. Katı maddeleri sıvıdan ayırmak, süzmek veya sıcak su ile yağ içindeki yiyecekleri güvenle dışarı çıkarmak için kullanılan, delikli bir mutfak aracına kevgir benzeri adlar verilirdi.
Canlı, cansız çevremiz ve özümüz arsındaki ilişki, Kalbur, gözer, elek, süzgeçlerin işlevlerinden geçmişti. Eleye, eleye, gerçek dosta ulaşmanız ya da hiç ulaşamadan bütünü elenip gittiği olmuştu.
Nazım Hikmet’in sanıyorum:
“Biz haber etmeden haberimizi alırsın, yedi yıllık yoldan kuş kanadıyla gelirsin. Gözümüzün dilinden anlar, elimizin sırrını bilirsin. Namuslu bir kitap gibi güler, alnımızın terini silersin. O gider, bu gider, şu gider, dostluk, sen yanı başımızda kalırsın”
Arkadaşlık ile dostluk arasında küçük bir ayrıntı var. Arkadaşlığı ortak paylaşımlar ve günlük iletişim üzerine oluştururken, dostluğu, karşılıksız güven, fedakârlık ve derin bağlar içeren daha ileri bir aşamaya taşırsınız.
Arkadaşlarla, okul, iş, hobi veya sosyal çevre gibi ortak alanlarda tanışır, birlikte vakit geçirir, eğlenir, fikir alışverişinde bulunursunuz. Günlük paylaşımlar yapabilirsiniz
Arkadaşlığın dostluk mertebesine ulaşması için sınama eleklerinden de geçmesi gerekir.
Dostluğun temelinde, derin bir gönül bağı, karşılıksız sevgi ve tam güven bulunur. Verilen sözleri tutmak, dürüst olmak, yalan ve hileden kaçınarak içtenlikle bağlı kalmak, olmazsa olmazdır. Dost, kara günde vardır. Hatayı yüzünü söyleyebilir, sır saklar ve çıkar aramaz. Anton Çehov’un sözüyle: Eğlenilenle arkadaş, bir şeyler anlatılabilenle dost, ağlanabilenle kardeş olunur.
Günümüzde arkadaşlıklar, karşılıklı tanımadan geçiyor, dostluk ağı örülmezse anı olarak kalıyor. Dostluk ve arkadaşlık kavramları arasındaki farkı ve derinliği anlamak için edebi eserlere, felsefi yaklaşımlara bakabiliriz.
Aristoteles, insani ilişkilerin felsefesinde üç kategoriden söz ediyor:
İki kişinin birbirine iş, ticaret veya bir çıkar doğrultusunda ihtiyaç duymasıyla kurulan arkadaşlıklar var ki çıkar bitince sona erer.
Birlikte eğlenmek, ortak bir hobiyi gerçekleştirmek veya keyifli vakit geçirmek üzerine kurulan birliktelikler, İnsanlar yaşlandıkça ya da zevkleri değiştikçe yok olurlar. Bunlar günün dostlukları ve arkadaşlıklarıdır.
Ama gönül dostluğu var ki, erdem gerektirir. En yükseği ve kalıcısıdır. O insanlar, birbirinin ruhuna, ahlakına ve iyiliğine değer verirler. İki bedende yaşayan tek bir ruh gibidirler. Zaman ve mekân bu bağı ayıramaz.
Bir başka anlatımla dostluk, arkadaşlığın ötesinde gönül birliği ve merhamet köprüsüdür, diyebiliriz. Dostluk dünyevi menfaatlerin ötesinde, insanın yalnızlığını gideren en saf sığınaktır
Bedri Rahmi Eyüboğlu şöyle demişti:
“Dostluk dediğin güzel bir kitap
Hava gibi
Su gibi
Ekmek gibi
Vazgeçilmez bir tad
Sonuna kadar dayanmak şart
Dostluk dediğin eşsiz bir kitap
Sevmediğin sayfaları varsa atla
Sayfayı kökünden yırtmak şart mı?”
İnsanın düştüğünde, üzüldüğünde ya da çaresiz hissettiğinde, bir dostun "Ben buradayım, yanındayım" demesi veya sadece içten bir kelam etmesi, ilaçlardan daha etkilidir. Günlük yaşam pratiğinde, etrafımızdaki düzinelerce arkadaş ile hayatımızdaki bir iki dost arasındaki farkı budur.
