Dünyanın 99 haline tanıklık eden ve Anadolu coğrafyasını arşınlayan bir gezi yazarı, şair ve belgeselci olarak; gittiğim yerler içinde, beni fazlasıyla etkileyen; heybetli bir kültür merkezidir Ahlat…
Anadolu Su Medeniyetlerini ve hayatı merakla keşfeden ve belgeleyen; Modern Seyyah ve Yoleri Gezgin Derviş’in rotası bu kez; Van Gölü batı kıyısında bulunan Bitlis’in şirin ve tarih kokan zengin mirası ile göz kamaştıran AHLAT ilçesine düştü. Gelin dostlar, bu kez Yoleri rehberliğimde bir Ahlat Kültür Turu atalım…
“The City of AHLAT is CITTASLOW from 2019” belgesiyle, salyangoz amblemli; ‘sakin, temiz, dingin ve doğal yaşanılabilir kent’ tescillidir Ahlat. Bir marka kent olan Ahlat’ı gezerken, Kadim Ata Yurdu Orta Asya ve Sibirya Şaman (Kam) kültürünü, Şian, Salur, Kaşkar, Toksin, Turfan, Aral, Bişkek, Semerkant, Horasan, Şiraz, İsfahan, Bakü, Kırım, Kazan, İdil, Votkinsky, Dağıstan, Gagauz, Russe, Budapeşte, Varna, Burgaz, Kırcaali, Üsküp, Selanik, Tulçe, Maçin, Tuva, Altay, Hakas, Ufi, Yakut… Romen Şair Mihail Eminesco’nun dediği gibi; “Büyük Osmanlı Ağacının gölgesi, üç kıtayı kaplıyordu…” Yemen, Arabistan, Mezopotamya, Yakındoğu, Kafkasya, Sudan, Mısır, Malezya, Küba, Kuzeybatı Afrika, Balkanlar ve dünyanın başka coğrafyasında; Türk Kültürü izlerini koruyan ve beni konuk eden akrabalarımızı anımsadım, yeniden…
Doğu Anadolu coğrafyasında, Van Gölü batı kıyısında bulunan Bitlis’e bağlı Ahlat, Nemrut ve Süphan Dağı gezi haritanıza eklemeniz gerekli yerlerin başında geliyor. Doğa ve Kültür turları kapsamında; Ahlat mutlaka görülmesi gerekli antik bir Anadolu Medeniyet müzesidir. Ahlat tarihte uzun yıllar boyunca Selçuklu ve Osmanlı devletine ev sahipliği yapmıştır. Ahlat; Urartu Medeniyeti yanı sıra; iki büyük devletten kalan tarihi mirası ve Van gölü manzaralı doğası ile görülmeye değer yerlerdendir.
Ahlat’ta bulunan Selçuklu döneminden kalma büyük bir alana kurulu olan Selçuklu Mezarlığı tarihi ve mimari zenginliği ile Ahlat’ın en önemli tarihi varlığıdır. Tarihi Selçuklu Mezarlığı Ahlat merkezde bulunmasından dolayı ulaşım problemi yoktur. Selçukluların dini inancını ve yaşam biçimini ele alan bu mezarlıklar sanduka tipi ve yer altı mezar tiplerine sahip yapılardır. Taş işçiliği ve kitabeleri ile büyülemeye hazır eserlerdendir.
Selçuklu döneminden kalma kümbetler Ahlat’ta çok sayıda bulunmaktadır. İslam’dan sonra Selçuklu kültüründe yer edinen bu tarihi kümbetler; dönemin yönetici ve önemli şahsiyetlerine ait yer altı mezar odası üzerine küçük bir mescit eklenen anıtsal mezarlardır. Ahlat’ta özgü kızıl taşlardan yapılan bu kümbetler tarihi kalıntıları ve kitabeleri ile tarihe ışık tutmaktadır. Tarihe küçük bir yolculuk yapmak isterseniz burayı muhakkak ziyaret etmelisiniz.
Uzun yıllar boyunca Osmanlı Devletine ev sahipliği yapan Ahlat’ta Osmanlı tarihinin ihtişamlı mimarisini yansıtan birçok eser bulunmaktadır. Ahlat’ta bulunan tarihi ve mimari önemi ile Osmanlı Döneminden kalma İskender Paşa Camii, Kadı Mahmut Camii ve Ulu Camii görülmesi gereken yerlerdendir. Gezinize tarihi bir dokunuş yapması adına muhakkak uğramanız gereken yerler listesine eklemelisiniz. Ayrıca bu güzel ilçede bulunan Bayındır Kümbeti ve yanında bulunan mescit ve kitabesi, tarihi güzelliği ve taş işçiliği ile görülmeye değer yerlerdendir.
Ahlat’ta yapılan arkeolojik araştırmalar sonucunda neolitik çağdan kalma mağaralar bulunmuştur. Ahlat’ta bulunan bu doğal alanlardan oluşan mağaralar Harabeşehir, Madavans ve Sultan Seyit dereleri ve Yuvadamı Köyü yakınlarında bulunmaktadır. Ev şekline dönüştürülen bu mağaralar; eski zamanlarda doğal afetlerden korunmak için kullanılmış. Ayrıca askeri mühimmat depoları ve soğuk hava depoları olarak da kullanılmıştır. Madavans deresinin yanında bulunan Madavans mağaraları, Hıritıyan Köyü olarak kullanılmış. Mağaradan evler ve yarısı kayaya oyularak yapılan kilise anıtsal yapısı ile görülmesi gereken yerlerdendir. Ahlat’a özgü kızıl taşlar ile yapılan Bayındır köprüsü ve Ahlat’ta bulunan hamamlar da tarihi güzelliği açısından görülmesi gereken yerlerdendir.
Devamı yarın…