İstanbul’un en köklü ve karakteristik semtlerinden biri olan Çengelköy, sadece asırlık çınarları ve yalılarıyla değil, dünya çapında ün kazanan "Çengelköy bademi" (salatalığı) ile de tarihe adını yazdırmıştır. İşte semtin ve o meşhur lezzetin hikâyesi!
GEMİ ÇENGELİNDEN ÇENGELKÖY’E
Semtin adıyla ilgili en yaygın rivayet, İstanbul’un fethi hazırlıkları sırasında Fatih Sultan Mehmet’in bu sahil şeridinde Bizans’tan kalma büyük gemi çengelleri (çıpalar) görmesidir. Bu nedenle semte önce "Gemi Çengeli" denmiş, zamanla "Çengelköy" halini almıştır. Diğer bir görüş ise Osmanlı Kaptan-ı Deryası Çengeloğlu Tahir Paşa’nın burada yaşamış olmasına dayanır.
ÇENGELKÖY BADEMİ: TOPRAKTAN GELEN LEZZET
Eskiden Çengelköy'ün yamaçları, "bostan" adı verilen devasa bahçelerle doluydu. Bu toprakların Boğaz’ın nemli havası ve kuzey rüzgarlarından korunaklı yapısıyla birleşmesi, ortaya eşsiz bir ürün çıkardı: Çengelköy salatalığı.
OSMANLI SARAYI'NIN GÖZDESİ
Diğer türlere göre daha küçük, ince kabuklu, kütür kütür bir yapıya ve kesildiği an odayı saran yoğun bir kokuya sahip olan bu özel salatalıklar, Osmanlı döneminde saray mutfağının vazgeçilmeziydi. Pazar kayıklarıyla her gün taze taze şehre taşınırdı. Günümüzde Çengelköy’deki bostanların yerini büyük ölçüde yapılar alsa da, bu geleneksel tohumlar ve üretim teknikleri korundu. Bugün "Çengelköy bademi" olarak tükettiğimiz ürünlerin birçoğu, aynı tohum kalitesiyle Beykoz ve Yalova gibi yakın bölgelerde yetiştirilmeye devam etmektedir.
GEÇMİŞTEN BUGÜNE SEMT KÜLTÜRÜ
Bizans döneminde bir liman ve dini merkez olan Çengelköy, Osmanlı’da ise Rum ve Müslüman nüfusun bir arada yaşadığı, meyve bahçeleriyle (kirazı ve ayvası da en az salatalığı kadar ünlüydü) bezeli bir sahil kasabasıydı. Bugün hala "Tarihi Çınaraltı" ve eski Rum evleriyle o mahalle kültürünü yaşatmaya devam etmektedir.