Biz, pahalılık ve enflasyonla mücadelede her zaman destek veriyor ve umut doluyuz. Özellikle bizi yönetenlerin açıklamaları bu umutlarımızı daha da artırıyor. Ancak, art arda öylesine zamlar geliyor k, ister istemez “Enflasyonla böyle mi mücadele edilir?” demekten kendimizi alamıyoruz. Çünkü, Türkiye her güne yeni bir zam haberiyle uyanıyor.

‘Enflasyonla topyekûn mücadele’ sloganıyla çarşı-pazarda can yakan fiyatlara açılan savaşa karşın doğal gaza bir ayda gelen ikinci zam, kış öncesi fatura endişesini de artırdı. Doğal gazda küresel fiyatlarda düşüş yaşanırken gelen 15-15’lik iki zam, Merkez Bankası ve ekonomi yönetiminin açıkladığı enflasyon oranları ile hedeflerini solladı.

Özeti şu:

Doğalgaza bir ay içinde ikinci zam gelince oran % 30’a yükseldi. Elektriğe de daha önce % 15 zam gelmişti. Akaryakıta zaten sürekli zam geliyor. Peki, bu zamlarla pahalılık nasıl önlenecek, enflasyon nasıl düşecek?

Şimdi sıralayalım:

Seçimlerin ardından birçok kaleme teker teker zam geldi. Çaya yüzde 15, şekere yüzde 16, elektriğe yüzde 15, doğalgaza yüzde 14,9 ve sigaraya zam yapıldı. En son 1 Ağustos 2019’da yapılan doğalgaz zammının üzerine konutlarda ve ticarethanelerde kullanılan doğalgazın fiyatlarına 1 Eylül 2019 tarihinden geçerli olmak üzere ikinci bir yüzde 14,9 artış oldu. Böylece yapılan iki fiyat artışıyla birlikte rakamlara göre faturalara yüzde 32’lik artış yansıyacak.

Normal bir özel sektör çalışanı bile bu yükselişleri karşılayamazken, en son Hakem Heyeti’nin kabul ettiği yüzde 4+4’lük memur zammı bile enflasyon altında iyice ezilecek. Öte yandan gıda enflasyonuna baktığımızda, ağustos ayında yüzde 1,5 yılbaşından bu yana yüzde 30,1 son bir yılda ise yüzde 64,2 oranında arttığı görülüyor.

Geçtiğimiz zam ayında Merkez Bankası, elektriğe ve doğalgaza gelen artışların vatandaşın hayatını nasıl etkileyeceği üzerine bir hesap yapmıştı. Merkez’in yaptığı hesaplamalara göre, elektriğe ve doğalgaza yapılan yaklaşık yüzde 15 civarındaki zamlar tüketici enflasyonunu (TÜFE) hem doğrudan hem de dolaylı yoldan vurarak tüketici fiyatlarının 1.2 puan yükselmesine yol açacak.

Merkez Bankası’nın son Enflasyon Raporu’nda ‘Elektrik ve Doğalgaz Fiyat Artışlarının Tüketici Fiyatlarına Dolaylı Etkileri’ konulu teknik bir çalışmaya yer verdi. Elektrik ve doğalgaz zamlarının, enflasyonu hem doğrudan hem de dolaylı yollardan etkilediği belirtilen çalışmada, Türkiye’de elektriğin büyük bir bölümünün doğalgazdan üretilmesi nedeniyle doğalgaza yapılan zamların elektrik üretim fiyatlarını ayrıca etkilediğine dikkat çekildi.

Elektriğin pahalanmasının temel tüketim mallarına kadar zincirleme ilave maliyete yol açtığına dikkat çekiliyor.

Yapılan teknik çalışmaya göre doğalgaza yüzde 10 oranında zam yapıldığında tüketici fiyatları endeksi doğrudan 0.18 puan, dolaylı yoldan da 0.12 puan olmak üzere toplam 0.30 puan yükseliyor. Aynı şekilde elektriğe yüzde 10 zam yapıldığında TÜFE doğrudan 0.30 puan, dolaylı yoldan da 0.20 puan olmak üzere toplamda 0.50 puan yükseliyor. Dolayısıyla her iki ürüne de yüzde 10’ar zam geldiğinde hayat pahalılığı ortalama 0.80 puan birden artıyor, vatandaşın geçim şartları zorlaşıyor.

Zam kararının, sanayicilerle istişare ederek gözden geçirmesinde her açıdan fayda gördüklerine işaret eden İstanbul Sanayi Odası (İSO) Yönetim Kurulu Başkanı Erdal Bahçıvan hem sıkıntılı hem de dertli kendisini dinleyelim:

“Doğalgaz fiyatına ağustos başında yüzde 14,97 zam yapılmıştı zaten. Şimdi, 1 Eylül 2019 tarihinden geçerli olmak üzere yüzde 14,90 daha zam yapıldığını öğrenmiş bulunuyoruz. Ekonomik dengelerin oluşması açısından, dış konjonktürdeki gelişmelere bağlı olarak zaman zaman fiyat ayarlamaları yapma gereğinin farkındayız. Fakat daha önce de yaşadığımız gibi, bu fiyat ayarlamalarına sanayiciler olarak bir hazırlık zamanının tanınmadan, sanayiciyle istişare edilmeden yapılmasını doğru bulmuyoruz. Bu konuda ilgili bakanlığımız ile müteaddit defalar istişareler gerçekleştirdiğimiz halde, aynı tutumun devam ettiğini görüyoruz. Bu bağlamda zamların gece yarısı ve hafta sonlarına denk getirilmesini de üzücü buluyoruz. Bu zamlar üretim ekonomisine zarar verebileceği gibi destek olduğumuz enflasyonla mücadele programı ile de bağdaşmamaktadır. Bakanlığın bu zam kararını sanayicilerimizle istişare ederek gözden geçirmesinde her açıdan fayda görüyoruz.”

İYİ Parti Milletvekili Prof. Dr. Ümit Özdağ da son gelen zamları değerlendirdi:

“Doğalgaz yüzde 14,9 değer kazanmıştır. Ağustos ayında gerçekleşen bu değer kazanmayı kış aylarında bir ikinci değer kazanmanın izlemesi büyük bir ihtimaldir” dedi. Eski Merkez Bankası Başkanı Durmuş Yılmaz ise fiyat artışına sert tepki gösterdi: “Ekonomi küçülüyor yeterli vergi toplanamıyor. Onun için gece yarılarında ayın başında ve sonunda dalga geçer gibi, belki kışa kadar unutulur diye, yüzde 15 değil de yüzde 14,97 zam yapıyorlar. Bu yama deliği kapamaz; maliyetler artacak, hane halkı kaybedecek.”

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.